Een jaar na de overstromingen van juni 2016 zijn de Fransen nog steeds niet behoed voor een overstromingsrisico.

De overstromingen van 30 mei tot en met 6 juni 2016 kunnen een voorbode zijn van een grootschalige overstroming en we zijn niet bereid daar iets aan te doen.

pascal klein megasecureuropePascal Klein
Oprichter van MegaSecur Europe, voormalig officier bij de brandweer van Parijs

PHILIPPE WOJAZER / REUTERS
Beeld van de Seine op 3 juni 2016.

Terwijl Oost-Canada worstelt met de ergste overstromingen in een halve eeuw, in Montreal en 125 andere omliggende gemeenschappen de noodtoestand wordt uitgeroepen en premier Justin Trudeau zelf heeft beweerd “dat de frequentie van extreme weersomstandigheden toeneemt en (dit) het gevolg is van klimaatverandering“, welke lessen trekt Frankrijk dan een jaar na de uitzonderlijke overstromingen die de zijrivieren van de Seine en de Loire in juni zwaar hebben getroffen? Nou ja, bijna geen.

De balans van alle overstromingen in juni 2016: een waarschuwingsschot.

In een rapport dat in februari 2017 werd gepubliceerd door het ministerie van Milieu en het ministerie van Binnenlandse Zaken (1), lezen we dat de systemen voor hoogwatervoorspelling sterk kunnen worden verbeterd, dat te veel gemeenten niet over gemeenschappelijke plannen beschikken om zich te beschermen, dat de vaardigheden van de teams die toezicht houden op de dammen en zijrivieren van de Loire beperkt zijn en dat de door de staat opgezette programma’s voor financiële steun aan particulieren niet efficiënt zijn. Aangezien dit een officieel rapport is, is er alle reden tot bezorgdheid.

De overstromingen van 30 mei tot en met 6 juni 2016 kunnen een voorbode zijn van een grootschalige overstroming en we zijn niet bereid daar iets aan te doen.

CAT NAT: misleidende belasting die onze risicocultuur ondermijnt!

Frankrijk is er trots op dat het een systeem van schadeloosstelling voor natuurrampen heeft ingevoerd dat elkaar wederzijds ondersteunt en zeer beschermend is, maar dat sluipend in de plaats komt van een compensatie voor de beschermingsinspanning. Na elke overstroming wilt men zo snel mogelijk “de toestand als natuurramp erkennen” (2).

Toch beschikte meer dan de helft van de 861 gemeenten die in juni 2016 tot een natuurramp werden uitgeroepen, niet over een overstromingsrisicopreventieplan (PPRI), dat tot doel heeft het bodemgebruik in overstromingsgebieden te reguleren. Een vergissing!

De overstromingen van juni 2016 hebben, zij het in gematigde omvang, 1,2 miljard euro gekost, de op een na duurste gebeurtenis sinds de oprichting van natuurrampenplan na de storm Xynthia. Als teken van de tijd zijn de premies voor natuurrampen (zie Cat nat balans 1982-2015) in dertig jaar tijd verdrievoudigd (1,6 miljard in 2015).

Dit plan zal bij de volgende grote overstroming in vlammen opgaan en het is door middel van schuld dat de overheid de polishouders terugbetaalt. Zo staat het letterlijk geschreven.

Sinds een eeuw is het land gespaard gebleven van grootschalige overstromingen, de laatste grote overstromingen van de Seine was in 1910, maar de kans op een dergelijke overstroming in de regio Parijs wordt geschat op 1/100 per jaar. Een materiaalkost die door de OESO wordt berekend op 30 miljard euro.

Voor de Loire is het duivelse mechanisme van het vergeten van natuurrampen nog verschrikkelijker. Honderdduizenden burgers denken dat ze beschermd worden door middel van dammen die in de Middeleeuwen zijn gebouwd en die al vele malen tot 1856, de datum van de laatste grote ramp, zijn gezwicht.

De oudsten kenden de natuurlijke gevaren. Vandaag de dag zijn echter de buitensporige verstedelijking, de ontmanteling van ecosystemen, de waterdichtheid van oppervlakken, allemaal factoren die de gevolgen van uitzonderlijke klimaatstoornissen verergeren. Om nog maar te zwijgen van de laksheid van het overheidsbeleid ten aanzien van bouwzones.

Nadat we onze rivieren door de eeuwen heen tot stilstand hebben gebracht en grote werken hebben gecreëerd om de watertoevoer te vertragen, hebben we het einde bereikt van de exploitatie van de natuurlijke ruimte.

Werken de PAPI’s? Dat is helemaal niet zeker…

In 2003 treden de PAPI-programma’s (actieprogramma’s voor overstromingspreventie (PAPI) in werking om de gevolgen van overstromingen op het grondgebied te beperken door middel van een algemene risicobenadering, ondersteund door een partnerschap tussen de diensten van de staat en de lokale actoren. Het doel van deze grootschalige programma’s: preventie door middel van honderden meer verfijnde overstromingsstudies en scenario’s om de risico’s beter te begrijpen en het gebied beter te beschermen, voornamelijk door middel van structurele maatregelen voor dynamische vertraging of waterbouwkundige beschermingswerken die honderden miljoenen euro’s kosten (3).

Als we kijken naar de rampen van de afgelopen decennia (Nîmes, Vaison-la-Romaine, Gard, Corsica…), kunnen we redelijkerwijs twijfelen aan de effectiviteit van deze investeringen en deze vaak falende beschermingssystemen.

Weerswaarschuwingen, Vigicrue, wetenschappelijke voorspellingen, nooit eerder werden we zo goed gewaarschuwd over dreigende natuurrampen. Als het gaat om de effectieve bescherming van bewoners en kwetsbare gebieden, is er echter niets of bijna niets gepland.

In een tijd van overregulering lijkt het erop dat een afwachtende blik en daadloosheid belangrijker zijn dan actie en bescherming. Ja, het klimaat verandert en het zal nodig zijn om ons daarop voor te bereiden en nee, de schade veroorzaakt door overstromingen is niet onvermijdelijk, want het is mogelijk om zich ertegen te beschermen als de staat en de lokale autoriteiten zichzelf de middelen willen geven om dat te doen.

Als we vandaag weten dat een op de vier Fransen en een op de drie banen potentieel blootstaan aan overstromingen, moeten we er mee leren leven en proberen de gevolgen van een dergelijke ramp te beperken.

Hoe? Door de meest gevoelige activiteiten buiten het bereik van overstromingen te brengen, door de rioleringsstelsels te beschermen, door zich uit te rusten met mobiele noodvoorzieningen, door vochtige zones te ontwikkelen, zelfs in onze steden! Laten we ophouden met het betonneren van onze oevers, het aanleggen van kunstmatige reservoirs met twijfelachtige doeltreffendheid en astronomische kosten die oplopen tot tientallen miljoenen euro’s. Passieve bescherming, die burgers niet beschermt tegen stortregens waar zij wonen.

Wetende dat het tientallen jaren zal duren om de fouten uit het verleden recht te zetten, zou het dan niet het moment zijn om een stap te zetten in de richting van weerbare aanpassingen en bouwregels die echt rekening houden met het overstromingsrisico?

Daarom is het hoog tijd dat de publieke actoren ophouden zichzelf de schuld te geven en de verantwoordelijkheden van elke belanghebbende duidelijk definiëren, zonder daarbij de verantwoordelijkheden van de burger, de eerste actor van het maatschappelijk middenveld, uit het oog te verliezen. We moeten dringend actie ondernemen om onszelf in de praktijk te beschermen.

Garandeert Frankrijk de veiligheid van alle personen en goederen? Laten we het bewijzen.

(1) Rapport CGEDD n° 010743-01 et IGA n° 16080-R
(2) https://www.lesechos.fr/idees-debats/cercle/cercle-157774-les-couts-caches-du-regime-cat-nat-2004732.php
(3) http://www.georisques.gouv.fr/ma_maison_mes_risques/

Share This Story, Choose Your Platform!